Twórczość Katarzyny Kozyry – jednej z najbardziej wyrazistych postaci polskiej sztuki współczesnej – będzie tematem spotkania w Galerii Kobro Akademii Sztuk Pięknych w Łodzi. W piątek, 13 marca 2026 r. o godz. 18:00 o projektach artystki porozmawiają: historyczka sztuki i kuratorka Hanna Wróblewska, historyk i krytyk sztuki Bogusław Deptuła oraz kurator wystawy „KOZYRA w KOBRO” dr Michał Rybiński.

„Realizacje Katarzyny Kozyry zawsze w centrum stawiają ją samą, to ona staje się materią swoich dzieł. Inaczej jest jednak w przypadku jej najsłynniejszej pracy «Piramida zwierząt» (1993). Kozyra jest swoiście rozumianą reżyserką tej realizacji, która w tamtym czasie była uznawana za niezwykle drastyczną. Sama autorka poniosła zresztą wielkie emocjonalne koszty tego działania. Fakt, że skazała konia na śmierć – co zostało sfilmowane – a jego ciało uczyniła podstawą zwierzęcej piramidy, sprawiło, że na początku lat 90. Kozyra zaczęła uchodzić za kogoś w rodzaju wroga publicznego. A co więcej, wpłynęło na to, że sztuka współczesna zaczęła być wówczas przedmiotem dyskusji i nadzwyczaj gorących sporów natury moralnej, etycznej i estetycznej. Działania Kozyry torowały drogę nowemu, krytycznemu pokoleniu artystów, których stała się patronką.

Była uczennicą Grzegorza Kowalskiego na Wydziale Rzeźby warszawskiej ASP, a tym samym, wraz z między innymi Pawłem Althamerem, Romanem Stańczakiem, Arturem Żmijewskim, członkinią tak zwanej Kowalni. Pojawienie się tej grupy artystów na trwałe odmieniło historię współczesnej sztuki polskiej. 

Prawie wszystkie pozostałe realizacje artystki, naznaczone już osobistym udziałem, miały prowokacyjny charakter. Niestroniąca od swoistej autowiwisekcji, potrafiła uczynić tematem jednej z prac własną, ciężką chorobę onkologiczną, sprawiając, że to indywidualne doświadczenie stało się uniwersalne. W rozmowie z Arturem Żmijewskim z 1993 roku przyznała: «Lubię przeginać pałę, iść na total, eksploatować się do końca. Kilkakrotnie w różnych sytuacjach forsowałam odporność i straciłam ją zupełnie. (…) Zaczęły mnie zżerać komórki rakowe, przestałam się bronić, przestałam mieć motywację do życia, do czegokolwiek. (…) Na pewno wykorzystałam sytuację choroby». Od tego wywiadu minęły już 32 lata, a wypowiedziane wówczas słowa nadal robią wrażenie i ujawniają niemalże samobójczą strategię artystki. W jej postawie jest wielka determinacja i poszukiwanie prawdy za wszelką cenę. A prawda bywa zwykle niewygodna – dla każdego. 

Innego rodzaju przekroczeniem było przygotowanie przez Kozyrę własnej, można powiedzieć choreograficznej, interpretacji «Święta wiosny» (1999-2002) z wykorzystaniem baletowej muzyki Igora Strawińskiego, w której młodych tancerzy zastąpiły osoby w bardzo zaawansowanym wieku, dodatkowo z zamianą atrybutów płci. Było to możliwe dzięki pracy montażowej, która «ożywiła» statyczne zdjęcia «tancerzy». Pomysł, by to osoby w tym wieku «zatańczyły» do tej muzyki, uznaję za wyjątkowo przewrotny czy raczej, jak dla mnie, odkrywczy. 

Potem były jeszcze dwie wersje «Łaźni» – żeńskiej (1997) i męskiej (1999). Dwa rodzaje podglądania intymności w miejscu, gdzie pozostawieni sam na sam ze swoją intymnością kobiety lub mężczyźni przejawiają całkowicie odmienne zachowania. Okazało się, że mężczyźni – nawet w okolicznościach, które ujawniają prawdę o ich fizyczności – nie porzucają swych ról. 

Następnie Katarzyna Kozyra przystąpiła do spełniania swoich marzeń życiowych i artystycznych w cyklu «W sztuce marzenia stają się rzeczywistością». Realizowany w latach 2003-2009 projekt stał się okazją do poszukiwań siebie w świecie sztuki – Kozyra postanowiła nauczyć się operowego śpiewu lub zostać «Cheerliderką» (2006). Z jednej strony przekraczała swe ograniczenia, ale z drugiej – nie dawała im rady. Przeszkody na drodze do urzeczywistnienia tych pomysłów/zamiarów/inwencji były ich siłą. Owa wykonawcza niedoskonałość miała twarz Kozyry. 

Następnie przez wiele lat artystka realizowała na ulicach Jerozolimy projekt filmowy «Szukając Jezusa» (2012-2022), który okazał się na tyle trudny, że doczekał się kilku wersji, ukazując procesualność tego przedsięwzięcia. To kolejny przykład, że Kozyra nie boi się ryzykować. Ten ryzykancko-ekstremalny sposób postępowania to prawdziwy znak rozpoznawczy artystki, która wielokrotnie przekraczała granice – zarówno sztuki, jak i samej siebie. Sprawia to, że jest osobą w sztuce polskiej najzupełniej wyjątkową”. 

Bogusław Deptuła

Hanna Wróblewska – historyczka sztuki, kuratorka. Ukończyła historię sztuki na Uniwersytecie Warszawskim. W latach 2010–2021 dyrektor Zachęty – Narodowej Galerii Sztuki w Warszawie, wcześniej kierowała działem programowym tej instytucji. Kuratorka licznych wystaw sztuki współczesnej w Polsce i za granicą, komisarz Pawilonu Polskiego podczas Biennale w Wenecji. W latach 2024-2025 roku pełniła funkcję ministry kultury i dziedzictwa narodowego.

Bogusław Deptuła – historyk i krytyk sztuki, kurator wystaw, marchand, wykładowca akademicki. Autor licznych publikacji w dziedzinie sztuki i kulinariów. Od 1989 roku publikuje teksty o sztuce i nie tylko. Recenzent: „Tygodnika Powszechnego”, II Programu Polskiego Radia, „Dwutygodnika”, uczestnik „Nowego Tygodnika Kulturalnego”. W latach 2011-2013 redaktor naczelny miesięcznika „Art&Business”. W 2013 roku wydał książkę na temat związków literatury i kuchni „Literatura od kuchni”. Obecnie redaktor naczelny pisma „Powidoki” wydawanego przez łódzką Akademię Sztuk Pięknych.

Michał Rybiński – malarz i grafik, absolwent Wydziału Grafiki Warsztatowej i Malarstwa Akademii Sztuk Pięknych w Poznaniu, gdzie uzyskał dyplom w 2007 roku. Od 2008 roku związany z Akademią Sztuk Pięknych im. Władysława Strzemińskiego w Łodzi, gdzie prowadzi Pracownię Rysunku Konceptualnego. W latach 2020-2025 Dziekan Wydziału Sztuk Pięknych ASP w Łodzi. 

Spotkanie wokół twórczości Katarzyny Kozyry
Galeria Kobro Akademii Sztuk Pięknych w Łodzi
ul. Wojska Polskiego 121, Łódź
budynek główny, pawilon A, I i II piętro

Spotkanie wokół twórczości Katarzyny Kozyry: 13.03.2026 r., godz. 18:00
Wystawa dostępna w dniu wydarzenia w godz. 10.30-14.00 i 17.00-20.00